Afgelopen zaterdag 23 april hebben maar liefst 13 vrijwilligers bij de kapel alles opgeruimd en indien nodig herstelwerkzaamheden verricht. Dit alles ter voorbereiding van de aanstaande St. Servaasviering, op 1 mei a.s. met een processie vanaf de kerk naar de St. Servaaskapel.
Servaasviering en verering
De Servaasviering en verering in Nunhem is eeuwen oud. De parochie Nunhem verschijnt voor de eerste maal in de geschreven geschiedenis op kerstavond van het jaar 1224. Dan schenken Dirk van Altena en zijn vrouw Ymaina de kerk van Nunhem aan de Norbertijnen-abdij van Averbode. Het Norbertinessen-klooster Keiserbosch te Neer werd op 1 oktober 1288 door de abdij van Averbode in het bezit gesteld van de kerk van Nunhem. Uit de oude akten van Keiserbosch (1290, 1304, 1334) weten we dat daar en toen Sint Servaas reeds vereerd werd, want volgens die akten kregen de nonnen van Keiserbosch dankzij milde gevers op 13 mei iets extra’s op de sobere kloostertafel gezet (“ten halven meie op sente Servaesdach”).
Het eerste tastbare bewijs van verering van Sint Servaas in Nunhem is de grote luidklok in de kerk, die als opschrift draagt: + SANCTE SERVAES + en die in 1492 gegoten is door Johannes en Gradis de Venlo. Andere bekende klokken van deze gieters zijn de Gertrudisklok van Lottum (1449) en de Martinusklok van Linne (1458). Hieruit mag men dus concluderen dat Sint Servaas reeds voor 1492 patroonheilige was van de parochiekerk van Nunhem.
Het eerste tastbare bewijs van Servaasprocessie met het Allerheiligste Sacrament vormt zonder meer de fraaie monstrans, die in 1629 aan de kerk van Nunhem werd geschonken door Jonker Jan de Waes en Margaretha van Nunhem; links van de glazen cilinder, waarin het H. Sacrament getoond wordt, staat onder een klein baldakijn met pinakel, een beeldje van Sint Servaas met evangelieboek in de linkerhand, de staf in de rechterhand is verdwenen.
Ook de Servaaskapel en de Servaasbron is van oude datum. Zo is de Servaaskapel te vinden op de kaart van E.Prick, die deze in 1744 tekende van de Midden-Limburgse streek rond Roermond (Nat.Bibl. te Parijs, Cabinet des Estampes VC,76). In 1796 beschrijft de Nunhemse landmeter Clemens van de Bercken de Servaaskapel als volgt: “Den bosch op de heijde ende neffens de beeke ende ronts om Sint Servaeshusken” (Rijks Arch. te Maastricht, Marienschoot Nunhem, inv.nr.41).
In 1835 noteert de toenmalige pastoor Petrus van de Laak over de Servaaskapel: “De kapel van Sint Servatius is gelegen op enen afstand van tien minuten van de kerk van Nunhem. Deze kapel, geplaatst op enen hoge berg (sic!) waar nevens enen put ligt, schijnt sedert onheugelijke jaren door godvruchtige lieden daargesteld te zijn en is bijzonder toegewijd aan de heilige Servatius, bisschop van Tongeren. Ook wordt dezelfde bijna dagelijks door een menigte volks bezocht, welke alsdaar hunnen toevlucht tot de heilige nemen om door zijn voorspraak van de koorts te worden bevrijd en genezen. Jaarlijks op de zondag volgende op 13 mei trekt de processie van de kerk naar de kapel van Sint Servatius, welke processie alsdan door een zeer grote menigte gelovigen wordt bijgewoond”.
Op 22 juni 1874 tekent J. Jeuken uit Nunhem het volgende op over de Sint Servaaskapel. “De godsvrucht van de godsdienstige Limburger jegens de H. Servatius, die zich zo schoon en treffend in diens aloude bisschopsstad Maastricht openbaart, vindt ook te Nunhem hare ontboezeming. Op een zachtglooiende heuvel onder een lommerrijk geboomte verscholen, ligt in dit dorpje een van oudsher bekende kapel, toegewijd aan de H. Servatius. Sinds onheugelijke tijden wordt zij door vrome personen van alle rang en stand druk bezocht, om er den H.Servatius te danken voor het licht des geloofs aan onze voorouders verkondigd, om zijn bescherming over Limburgs kerk af te smeken, doch vooral om er genezing van koorts en andere ziekten te verwerven. Naast de kapel ontspringt een bron van het zoetste en helderste water, dat in een put samenvloeit. Nimmer zal de pelgrim verzuimen zich met een dronk van dit heilzaam water te laven of er zijn flesje voor een dierbare zieke mee te vullen. Heil den gelovige lijder, die er Sint Servatius met vertrouwen aanroept; en al gelooft hij in zijn eenvoud Sint Servatius’ hulp voor een zilverstuk te kopen, zo zal toch zijn goede mening, zijn goede hoop niet beschamen. Wee hem echter, die zich over de vrome pelgrim durft vrolijk te maken of Sint Servatius’ gunsten veracht ! Hij heeft het lot te duchten van een spotter, die een loopje met enige trouwe vereerders van Sint Servatius wilde nemen, hen schertsener wijze toeriep, dat de heilige man niet thuis was, maar in het bos hout sprokkelde. Op hetzelfde ogenblik gevoelde hij een rilling door zijn leden en werd door de koude koorts aangetast”. (Editie: H.Welters in Limburgsche Legenden, Sagen, Sprookjes en Volksverhalen. Roermond 1875. p.70.).
De Servaaskapel en zijn Servaasbron heeft zonder meer te maken met wat in de kerkgeschiedenis een doopkerk (ecclesia baptismalis) wordt genoemd. Het mag bekend zijn dat doopwater ook in de vroegste tijden zuiver water diende te zijn en derhalve doopte men liever niet met water uit een beek of put dat door dieren of mensen verontreinigd kon zijn, maar met water dat in zijn zuivere pracht uit de zandgrond opwelde zoals bij de Nunhemse heuvelbron. De Nunhemse inwoners alsook die van de omringende plaatsen dichtten aan de Servaaskapel en Servaasbron een heilige en rechtmatige verering toe, die in latere tijden uitgroeide tot wat men zou kunnen noemen: een aureool van wonderschone en wonderdadige heiligheid. Deze eeuwenoude volksoverlevering over Doop en Sint Servaas is te lezen op de steen bij de ingang van de huidige Servaaskapel.
(door Sef Adams en Arnoud-Jan Bijsterveld)